TÜRKİYENİN BÖLGELERİ, ÖZELLİKLERİ VE GEZİ YERLERİ

Marmara Bölgesi
Marmara Bölgesi, Türkiyenin yedi coğrafi bölgesinden biridir. Balkan Yarımadası ile Anadolu arasında köprü niteliği ile Avrupa ve Asyayı birbirine bağladığı söylenebilir. Yaklaşık 67.000 km2 lik bir yüzölçüme sahip olup Türkiyenin %8,5 una karşı gelir.

Bölge, Türkiyenin Avrupaya açılan kapısıdır. Edirne, Yunanistan ve Bulgaristan ile, Kırklareli ise Bulgaristan ile sınırdır. Marmara Bölgesinin, yine bölge bazında olan 3 komşusu vardır. Güneyde Ege Bölgesi, doğuda Karadeniz Bölgesi ve güneydoğuda İç Anadolu Bölgesi karadan bölgeyi kuşatmıştır. Bölge adını Marmara Denizinden alır.

Türkiyenin en kalabalık, iktisadi ve kültürel açıdan en önemli şehri.İstanbul Marmara Bölgesindedir. İstanbul Roma, Doğu Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorluklarının başkenti olmuştur.
Marmara Bölgesinde hüküm süren iklim Karadeniz İklimi, Karasal İklim ile Akdeniz İklimi arasında bir geçiş evresidir. Bölgede yıllık yağış 500 - 1000 mm arasındadır. En çok yağış kış mevsiminde Aralık, Ocak, Şubat aylarında düşer. En kurak aylar ise Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarıdır. Karlı ve donlu günlerin sayısı kıyı kesimlerde en azdır. İç kesimlere gidildikçe karasallık etkisi artar. Ege ve Marmara denizi kıyılarında makiler, güney Marmara sahillerinde ise zeytinlikler bulunur.

Hava sıcaklığının 0°C nin altında geçtiği gün sayısı çok kısadır. Marmara Bölgesinin yıllık sıcaklık değerleri: ortalama 14 -16oC, en sıcak ay ortalaması: 23-25oC, en soğuk ay ortalaması: 5-6oC dir. Yıllık yağış miktarı 600-700 mm civarındadır. Marmara bölgesinde hâkim rüzgârlar genelde Kuzey ve Kuzeydoğu yönlerinden eser.

Ege Denizinde bulunan Gökçeada ve Bozcaada da Marmara Bölgesi sınınrları içindedir. Büyükçekmece Gölü, Küçükçekmece Gölü, Durusu Gölü, İznik Gölü, Sapanca Gölü, Ulubat Gölü ve Manyas Gölü, açık havası olan tatlı su gölleridir. Sakarya, Ergene, Susurluk, Meriç ve Biga Çayı bölgedeki başlıca akarsulardır. Bölgenin en yüksek noktası Bursanın güneyinde bulunan 2543 metreye uzanan Uludağdır.



Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiyenin yedi coğrafi bölgesinden biridir.Güneydoğu Torosların güneyinden Suriye sınırına kadar olan yerleri kaplar. Bölgede etli ve baharatlı yiyeceklere sahip olan zengin bir mutfak kültürüne sahiptir. Gaziantep bunların başında gelir ve yemekleri dünyaca ünlüdür.

Turizm bakımından Güneydoğu Anadolu Bölgesi, anadolunun en eski kültürel yerleşim merkezidir. Kısıtlı oranda yapılan turizm faaliyetleri daha çok tarihî kalıntılar ve inanç turizmi ile olmaktadır. Adıyaman ilinde Nemrut Dağı Millî Parkı, Diyarbakır kent surları ve özellikle son yıllarda büyük ilgi görmektedir. Son yıllarda Diyarbakıra yerli ve yabancı binlerce turist gelmektedir. Peygamberler Şehri olarak adlandırılan Şanlıurfa başlıca turizm merkezleridir. Gaziantepte Zeugma Yesemek açık hava müzesi (İslahiye), Dolmen mezar (Yavuzeli), Dülük harabeleri (Şehitkamil), Hasan süzer Etnografya Müzesi, Gaziantep Müzesi.

Bölgede dünyaca ünlü iki önemli akarsu, Fırat ve Dicle, bulunmaktadır. Bu iki nehrin ortasında ise yine dünyaca ünlü tarih boyunca medeniyetlere ev sahipliği yapmış Mezopotamya bu bölgemizde bulunmaktadır. Tarih boyu medeniyetlerin beşiği olan Diyarbakır , Gaziantep , Mardin , Şanlıurfa şehirleri bu bölgemizde bulunmaktadır.
Bölgenin nüfusu 9.478.999 dur. Doğum oranının yüksek, yüzölçümünün küçük olması nüfus yoğunluğunun fazla olmasına sebep olmuştur. Dicle bölümü ve özellikle Diyarbakır Yöresi yoğun nüfuslanmıştır. Yağışın azaldığı düzlüklerde nüfus azalır. Bölge diğer bölgelere göç veren bir bölgedir. Ayrıca mevsimlik işçi göçleri de olmaktadır. Ayrıca Midyat ilçesinde göç sistemi daha çok yaygındır.

Endüstri en çok batı bölümde gelişmiştir. Diyarbakır en büyük sanayi merkezidir. Dokuma, iplik, giyim, halıcılık, kumaş başlıca sanayi kollarıdır. Bölge yeraltı kaynakları bakımından oldukça zengin sayılabilir. fosfat ve linyitin yanında bölgede petrol de çıkarılır. Batman, Diyarbakır ve Adıyaman illerinde Türkiyenin önemli petrol yatakları bulunur ve Batman rafinerisinin işlediği petrol bölgeden sağlanır.


Bölge ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. Geniş düzlüklerin olması bölgede tarım için büyük bir avantaj iken, yaz kuraklığının şiddetli olması üretimi olumsuz etkiye en çok ihtiyaç duyan bölge lös adı verilen çok verimli topraklar bulunur. Verimli topraklar enerjisini bölgede bulunan iki önemli akarsudan alır.

Bölgenin iki önemli akarsuyundan biri olan Fırat, kaynağını Doğu Anadolu Bölgesinden alır. Bölgede ise Toroslardan gelen Kahta ve Karadağdan gelen küçük akarsularla beslenir. Güneydoğu Torosların güneye bakan yamaçlarından birçok kol halinde çıkan Dicle Nehri ise bölgenin diğer önemli akarsuyudur. Her iki akarsu da Basra Körfezine sularını boşaltırlar.


Akdeniz Bölgesi
Akdeniz Bölgesi, Türkiyenin yedi coğrafi bölgesinden biridir. Anadolunun güneyinde Akdeniz kıyısı boyunca uzanır. Genişliği 120-180 km arasında değişir. Batı ve kuzey batısında Ege Bölgesi, kuzeyinde İç Anadolu Bölgesi, doğusunda Güneydoğu Anadolu Bölgesi, güneyinde ise Akdeniz bulunur. Güneydoğudan Suriye ile komşudur. Kıyı uzunluğu doğuda Suriye sınırından batıda Marmarise kadar 1542 Kmdir.

Dağların denize bakan yamaçlarında makilik ve yeryer yüksek ormanlar kaplı ve arkalarında çukur alanlar ise karasal etkilerin arttığı bir iklim tipine rastlanır. Gene de Akdenizin etkisi nedeniyle bu kesimlerdeki iklim, İç Anadoludaki kadar şiddetli karasal özellikler taşımaz. En sıcak ay ortalaması kıyılarda 27-28 °C, iç kısımlar 23-25 °C dir; en soğuk ay ortalaması ise kıyıda 10 °C dolayında iken iç kısımlarda 1,5-2 °C kadar iner. Benzer biçimde, yıllık ortalama sıcaklık kıyılarda 18-20 °C, iç kısımlarda ise 12-14 °C kadardır. Yine Türkiyenin ortalama sıcaklıgı en yüksek noktası da buradadır Mersin kent merkezinin ortama sıcakklığı yıllık 22 °C dir. Bu sayede turizm gelişmiştir. Turizm bölgenin önemli geçim kaynaklarındandır. Aynı zamanda iklim şartları nedeniyle bitki örtüsü makidir ve aynı zamanda yazları sıcak ve kurak kışları ise ılık ve yağışlı geçer. Yinede bu bölgede ortalama derece yazları 18°-30° derece kışları ise ortalama 8°-10° derece arasında yer alır. Bitki örtümüz maki defne , keçiboynuzu , zeytin gibi bodur ve de kısa ağaçlardan oluşur. Antalya, Alanya illerinde yaz turizmi oldukça gelişmiştir ve buralarda birçok tesis vardır.
Akdeniz Bölgesinin nüfusu 13 milyondur.Nüfus yoğunluğu km² de 74 kişidir. Bölge nüfusunun %54 e yakın kısmı il ve ilçe merkezlerinde, %46 sı ise bucak merkezi ve köylerde yer alır. Akdeniz bölgesi kıyı bölgelerimize göre daha az nüfusludur. Nüfus yoğunluğunun en az olduğu yerler Teke ve Taşeli Platosu ile dağlık alanlardır. Akdeniz Bölgesinin yüzölçümü 110.000 kilometrekare dolayındadır; Türkiye toplam alanının yaklaşık %14ünü kaplar. Yüzölçümü bakımından Türkiyenin dördüncü büyük bölgesidir.

Akdeniz bölgesinin dağlık ve oldukça engebeli bir yapısı vardır. Bölgenin yeryüzü şekillerinin ana çizgilerini Toroslar belirler. Antalya Körfezi’nin iki yanında yer alan Batı Toroslar, Kuzeyde Göller Yöresinde birbirine yaklaşıp sıkışır. Başlıca doğal göller Beyşehir, Eğridir, Burdur ve Suğla gölleridir. Kıyılarda ise irili ufaklı birçok lagün vardır. En önemli yapay göller ise Seyhan ve Aslantaş baraj gölleridir. Akdeniz kıyıları genellikle, az girintili çıkıntılı olması ve geniş yaylar çizmesi bakımından Karadeniz kıyılarına benzer; kıyı sahanlıklarına da pek rastlanmaz. Bölgenin en batı kesiminde ise dağlar kıyıya dik uzandığı için, burada Ege kıyılarına benzeyen daha girintili çıkıntılı bir kıyı tipi vardır. Bu kıyıların, yakın zamanlardaki bir deniz düzeyi yükselmesi sonucu oluştuğu sanılmaktadır. Engebeli kıyının içine sokulmuş küçük koylar, adalar ve yarımadalar bu yükselme nedeniyle ortaya çıkmıştır.



Doğu Anadolu Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiyenin yedi coğrafi bölgesinden biridir. Anadolu topraklarındaki konumunda doğuda yer alması nedeniyle Birinci Coğrafya Kongresi tarafından 1941 yılında böyle isimlendirilmiştir. Türkiyenin nüfus yoğunluğu ve nüfusu en az olan bölgesidir. [1] Bunda bölgenin yüz ölçümünün büyük olması başlıca etkendir. 2000 yılındaki nüfus sayımına göre bölgenin nüfusu 6 milyon kişi civarındadır. Diğer bölgelere göçün fazla yaşandığı bölge olan Doğu Anadolu Bölgesinde kırsal nüfus kent nüfusundan fazladır.

Ortalama yükseltisi yaklaşık 2200 m olan Doğu Anadolu Bölgesi Türkiyenin en yüksek bölgesidir. Bölgede dağlardan sonra en fazla yer kaplayan yeryüzü şekli platolardır. Bölgedeki en büyük plato Erzurum-Kars Platosudur. Türkiyenin en büyük gölü olan Van Gölü ve en büyük dağı olan Ağrı Dağı bu bölgededir. Bölgenin yüksek yapısından ötürü kayak turizmi Erzurum Palandökende yapılmaktadır.
Bölgedeki diğer büyük göller Hazar, Balık, Bulanık, Nazik, Çıldır ve Erçek gölleridir. Bölgenin başlıca akarsuları Fırat, Dicle, Aras, Kura ve Zap akarsularıdır. Doğu Anadolu Bölgesinda yer alan Aras ve Kura nehirleri sularını ülkemiz toprakları dışarısında Hazar Denizine dökerler. Fırat, Dicle ve Zap nehirleri ise sularını yine ülkemiz dışarısında Basra Körfezine dökerler. Bölge akarsularının rejimi düzensizdir. Bunun nedeni; yağış rejiminin düzensizliği ve kış yağışlarının kar şeklinde düşmesidir. Kışın yağan karlar erimeden uzun süre yerde kaldığı için akarsuların debileri azalmaktadır. İlkbahar ve yaz aylarında eriyen karlar akarsuların debilerinin yükselmesine ve coşkun bir şekilde akmasına yol açar. Bölge akarsularının hidroelektrik enerji potansiyeli yüksektir. Bunun nedeni; yükselti ve eğimlerinin fazla olmasıdır. Bölgedeki fay hatları üzerinde göller oluşmuştur. Van Gölü Türkiyenin ikinci büyük kapalı havzasını oluşturur.

Bölgenin havzalarında ve ovalarında Bozkırlar yaygındır. Dağ çayırları, meşe ve sarıçam ormanları dağların genel bitki örtüsüdür. Türkiye ormanlarının %11 ine sahip olan bölge, orman alanları bakımından 5. sıradadır. Ayrıca Doğu Anadolu Bölgesi çok dağlık bir alan olduğu için buralarda fazla ot yeşermez. Bunun içinde fazla büyükbaş hayvancılığı yaygındır. Yerşekilleri ve iklimin olumsuz etkisinden dolayı tarımsal faaliyet gelişmemiştir.


İç Anadolu Bölgesi
İç Anadolu Bölgesi, Anadolunun orta kısmında yer alan Türkiyenin yedi coğrafi bölgesinden biridir. İç Anadolu Bölgesinin yüz ölçümü 151.000 km² olup bu alan Türkiye topraklarının %21ini kaplar. En az yağış alan bölgemizdir. Ortalama yükseltisi 1000 metredir. En yüksek yeri Erciyes Dagidir. Burada kayak turizmi mevcuttur. Nüfus bakımından 2. olmasına rağmen alanı büyük olduğu için yoğunluk azdır. Tek uçak fabrikamız Eskişehirdedir. İklimi sert ve karasaldır. En uzun akar suyumuz Kızılırmak nehrinin büyük kısmı bölgededir. İç Anadolu, turizmin en fazla geliştiği dördüncü bölgedir. Ankara, Konya, Niğde ve Kayseri bölgede turizmin canlı olduğu yerlerdir. Sağlık turizmi de yaygındır. Haymana, Ayaş, Kozaklı, Balıklıçermik, Yozgat, Eskişehir ve Kırşehir kaplıcaları her yıl birçok insanın tedavi için uğradıkları yerlerdir.
Bu bölgenin nüfus yoğunluğu 64 kişi/km² dir. İç nüfusu, bölgenin doğal koşulları¬nın etkisine bağlı olarak, daha çok komşu bölgelere yakın yerlerdeki dağ eteklerinde yoğunlaşır. Bunun nedeni, sözü edilen kesimlerin daha yağışlı olması ve su kaynaklarının bol olmasıdır. Bölgedeki ovaların aldığı yağışın az olması, nüfuslanma ve yerleşmeyi engellemiştir. Düz ovalık ke¬simde nüfus yoğunluğu dağ eteklerine göre azdır. Toplu köy niteliğindeki kırsal yerleşme birimleri ile kentler dağ etekleri boyunca dizilidir. Bölge nüfusu¬nun %62 si, nüfusu 10.000 den fazla olan ve kent sayılan yerleşme birimlerinde yaşamaktadır. Tarım alanları geniş olmasına karşın nüfusun %38,44 ü kırsal kesimde yaşar. Tarım alanlarının geniş olması, tarımsal nüfus yoğunluğunun düşük olmasına yol açar. Nüfusun dağılışı, yağış dağılışına benzerlik gösterir. Bölgede en fazla nüfuslanmış bölüm, Orta Kızılırmaktır. Bu bölümün yoğun nüfuslanmasında, endüstri faaliyetleri ile önemli rol oynar. Konya ve Tuz Gölü civarları nüfus yoğunluğunun az olduğu yerlerdir.

En fazla nadasa bırakılan bölgedir. En büyük kapalı havzamız buradadır (Tuz Gölü) En tuzlu gölümüz Tuz Gölüdür. lüle taşının tek çıkarıldığı yer Eskişehirdir. Karstik şekillere en çok rastlanan 2.bölgemizdir. (Sivas, Çankiri) İklimden dolayı kerpiç en çok kullanılan yapı malzemesidir. Ulaşımı yeryüzü şekilleri sayesinde çok uygundur. En az yağış alan bölgemizdir Ortalama yükseltisi 1000 metredir. En yüksek yeri Erciyes Dagidir. Küçükbaş hayvan sayısı en fazla olan bölgedir. Nüfus bakımından 2. olmasına rağmen alanı büyük olduğu için yoğunluk azdır. Türkiyenin tek uçak fabrikası Eskişehirdedir. Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. İklimi sert ve karasaldır. Kentleme oranı düşük, kırsal yerleşme topludur. Yaz kuraklığının erken başlaması sebze üretimini olumsuz yönde etkiler. En uzun akar suyumuz Kızılırmak nehrinin büyük kısmı bölgededir. En fazla kapalı havzanın bulunduğu bölge, En az yağış alan yerlerin bulunduğu bölge, En çok sel rejimli akarsuların bulunduğu, En geniş nadas alanlarının bulunduğu, En fazla küçükbaş hayvancılığın yapıldığı, Tek lületaşı üretim alanı olan bölgedir. En turistik yerleri Nevşehir,Ürgüp,Göremedir. En soğuk yeri Yukarı Kızılırmak Bölümüdür. En yoğun nüfuslu yeri,Sakarya Bölümüdür, En seyrek nüfuslu yeri Konya Bölümüdür, Ekonomiye en büyük katkısı tarım alanındadır.



Karadeniz Bölgesi
Karadeniz Bölgesi, ismini Karadenizden alan, Sakarya Ovasının doğusundan Gürcistan sınırına kadar uzanan Türkiyenin yedi coğrafi bölgesinden biridir. Türkiyedeki bölgeler arasında büyüklük bakımından üçüncü sırada yer almaktadır, ayrıca doğu-batı genişliği ve bu nedenle yerel saat farkı en fazla olan bölgedir.

Bölge sınırları içinde dört ulusal park alanı yer almaktadır. Bunlar Trabzon ilindeki Maçka Altındere Milli Parkı ile Çankırı ilinin oldugu yörede bulunan Ilgaz Dağı Milli Parkı ve Bolu ilinin Zonguldak iline komşu olduğu kesimde kurulan Yedigöller Milli Parkıdir. Ayrıca büyük bir bölümü Rize ili Çamlıhemşin ilçesi sınırları içinde, küçük bir bölümü de Artvin ili Yusufeli ilçesi sınırları içinde kalan Kaçkar Dağları Milli Parkı da bölgede bulunmaktadır.

Batı Karadeniz içindeki Kastamonu ilinde bulunan Ilgaz Dağında kayak turizmi yapılmaktadır. Bölge aynı zamanda Rafting sporu içinde uygndur.
Yurdumuzun kuzeyinde, Sakaryanın doğusundan Gürcistana kadar Karadenize paralel olarak bir şerit gibi uzanır. Gürcistan, D. Anadolu, İç Anadolu ve Marmara Bölgeleriyle ve adını aldığı deniz ile komşudur.

En büyük ve gelişmiş şehri 1,2 milyon kişilik toplam nüfusuyla Samsun ilidir.Bölgenin ikinci büyük şehri Trabzon üçüncü büyük şehri Ordudur. Gerçek alanı olan 1651Km2 ile Türkiye topraklarının %18’ini kaplar. Alan bakımından 3. Büyüklükteki bölgemizdir. Bölge Doğu-Batı doğrultusunda 1400 Km, Kuzey-Güney doğrultusunda 100-200 Km ile bir şeride benzer. Nüfusu 2000 sayımına göre 8.4 milyondur. Nüfus yoğunluğu Km2 ye 59 kişidir.

Akarsu açısından en zengin bölgelerimizden birisi olup, Karadeniz Bölgesinden çıkan sular Karadenize dökülmektedir. Türkiyenin en uzun nehri Kızılırmaktır. Karadeniz Bölgesi sınırları içinde birçok dogal ve yapay göl vardır. Başlıca doğal göller Çağa, Melen (Efteni) ve Abant gölleridir. Başlıca yapay göller hasanpolatkan, çamlıdere ve Gökçekaya baraj gölleri ve Tortum, Sera, Abant, Yedigöller ve Zinav gölleridir.Ordunun Ulubey ilçesinde bulunan Ohtamış Şelalesi 30 metre yüksekliğiyle Karadenizin ikinci büyük şelalesidir.Turizim için ideal yerlerden biridir.


Ege Bölgesi
Türkiyenin batısında bulunan Ege Bölgesi adını Ege Denizinden alır. Ege Denizinin yerinde eskiden Egeid karası bulunmaktaydı. Bu kara parçasının çökmesi sonucunda bugünkü adalar ve yarımadalar meydana geldi. Ege Bölgesinin oluşumu da bu şekildedir. Bölge dağları kıyıya dik uzandığı için Ege Bölgesi kıyısı girintili-çıkıntılı olan Enine Kıyı Tipidir. Kıyıda birçok körfez, koy, yarımada ve buruna rastlanır.Bundan dolayı yaz turizmi gelişmiştir.

Ege Bölgesinde bulunan İzmir Türkiyenin en büyük ihracat limanıdır. Ege Bölgesi, Marmara Bölgesinden sonra turizm geliri en fazla ikinci bölgedir. Akdeniz ikliminin görüldüğü kıyılar deniz turizmi açısından zengindir. Bunlardan Çeşme, Kuşadası, Didim, Bodrum en ünlüleridir. Bölgede İlkçağ uygarlıklarından ve Türk Devletlerinden kalan tarihi eserlerde turistlerin ilgisini çeken yerlerdir. Bu tarihi yerler İzmirde bulunan Efes ve Bergama, Milet, Muğlada Bodrum Kalesi ve Halikarnas Müzesi, Kütahyada ki Frig Vadisidir. Seferihisardaki Teos Antik Kenti, Karagöl ve Sığacık Kalesidir. Ulubey-Eşme (Uşak) civarlarında derin vadilerle çevrili dünyanın 2. büyük kanyonları bulunmaktadır. Aydın-Kuşadası her yıl turist vardır. Ve en çok sevilen Aydın Kuşadasındadır. Bölge turizminde Pamukkale travertenleride önemli yer tutar.
Ülkemiz nüfusunun 1/8 kadarı Ege Bölgesinde yaşamaktadır.Bu nüfusun yarıdan fazlası(%62,2) kentlerdedir.Ege Bölgesinin ortalama nüfus yoğunluğu ise Türkiye ortalamasının üzerindedir.Nüfus yoğunluğu açısından Marmara Bölgesinden sonra ikinci sırada bulunur.

Sanayi bakımından Marmara Bölgesinden sonra ikinci sırada gelir. Bölge ekonomisine ayrıca hidroelektrik,termik santraller ve jeotermal enerji santralleri de katkı sağlar. Yatağan-Muğla, Tunçbilek-Kütahya, Soma-Manisada termik santraller vardır. Türkiyenin tek jeotermal santrali Sarayköy, Denizlide bulunmaktadır.

Ege Bölgesindeki kentler, çoğunlukla ana yolların geçtiği oluklar ve verimli ovaların kenarlarında yer alır; kıyı kesiminde ise körfezlerin kenarlarında bulunur.Kırsal yerleşmeler, genellikle ovalardaki akarsu kenarlarında ve vadi içlerinde görülür. Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes ovalarıdır. Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes, Büyük Menderesin nehirleri başlıca akarsularıdır. Bölge sınırları içindeki başlıca göller Bafa gölü, Işıklı, Serçin ve Azap gölleridir.

Yorum Yaz